De regeringsleiders van de vier grootste Europese economieën komen vandaag in het paleis van Versailles bijeen om te praten over de toekomst van de Europese Unie. De Franse president Hollande ontvangt zijn Duitse collega Merkel, de Spaanse premier Rajoy en de nieuwe Italiaanse premier Gentiloni. Het is opvallend dat de vier grootste economieën van Europa een aparte bijeenkomst organiseren om te praten over de toekomst van de gehele Europese Unie.

Volgens een Franse diplomaat is het idee van deze ontmoeting om een ‘politiek momentum’ te geven aan deze vier landen. En dat is blijkbaar hard nodig, want door de Europese schuldencrisis, de vluchtelingencrisis en het geplande vertrek van Groot-Brittannië uit de EU is er veel onzekerheid ontstaan over de toekomst van Europa. Dit jaar zijn er verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland, waarbij de gevestigde orde wordt uitgedaagd door politieke bewegingen die een meer nationalistische koers willen varen.

Europa met verschillende snelheden

De populariteit van deze alternatieve partijen laat zien dat er veel weerstand is tegen de Europese eenwording, het gebrek aan democratie en de overdracht van soevereiniteit van de lidstaten naar Europa. De regeringsleiders van de vier grootste economieën zien deze ontwikkeling en voelen zich genoodzaakt hun strategie daarop aan te passen.

Tijdens het vorige Europese topoverleg in Malta waren de regeringsleiders al tot de conclusie gekomen dat een Europa van verschillende snelheden de enige oplossing was die op voldoende draagvlak kon rekenen. Jean-Claude Juncker schetste verschillende scenario’s voor de toekomst van de Europese Unie, uiteenlopend van een economische zone tot een meer geïntegreerd Europa met meer overdracht van soevereiniteit. Daarin probeert men nu een middenweg te vinden, waarin de lidstaten zelf kunnen kiezen in hoeverre ze op verschillende gebieden willen samenwerken.

“We hebben van de geschiedenis van de afgelopen jaren geleerd dat er een Europese Unie van verschillende snelheden zal komen en dat niet alle landen zullen deelnemen in elke stap van integratie”, zo verklaarde de Duitse bondskanselier Merkel na afloop van het vorige Europese topoverleg in Malta. Ook de regeringen van Italië, België, Nederland en Luxemburg zijn er inmiddels van overtuigd dat de Europese samenwerking moet veranderen om het draagvlak onder de bevolking te versterken.

De bijeenkomst van de regeringsleiders van Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië in Versailles is meer dan symbolisch. Toch verwacht men niet dat er vandaag al nieuwe plannen aangekondigd zullen worden.

merkel-hollande

Regeringsleiders Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië gaan praten over toekomst van Europa (Afbeelding van Bratislava Summit in 2