Europese banken bedreigen economisch herstel

Het was een niet al te opvallend bericht, dat de Nederlandse kranten haalde. Dertien van de 136 lokale Rabobanken komen onder strenger toezicht van Utrecht staan. Nog eens dertig banken mogen op extra aandacht rekenen. Volgens Rabobank storen deze banken zich niet aan de regels, maken te weinig winst of hebben te hoge kosten.

Stress test
Het voorbeeld van Rabobank, de parel onder de Nederlandse banken, maakt op micro niveau duidelijk dat de problemen in de sector na vijf jaar crisis nog steeds aanhouden. Het gaat met andere woorden nog steeds slecht met de sector en het ziet er niet naar uit dat daar snel een einde aan komt. In een recent rapport heeft de Europese denktank Vox nog eens de vinger op de zere plek gelegd. Het is in eerste instantie het falen van de overheid die er voor zorgt dat de crisis aanhoudt. Die gokte erop, dat de crisis niet al te lang zou duren en dat het herstel van de economische groei banken in staat zou stellen om hun balansen weer op orde te brengen. Het heeft niet zo mogen zijn, zo concludeert Vox. Het resultaat is, dat banken nog steeds grote schulden met zich meetorsen. Het is echter onduidelijk hoe groot die schulden zijn, omdat banken een deel van die schulden voor de buitenwacht verborgen houden.

Gelet op de koersen van de verschillende bankaandelen kan het om vele honderden miljarden gaan. De door Europa verplichte stress tests van enkele jaren geleden waren niet zwaar genoeg om de banken te dwingen met de billen bloot te gaan. Europa heeft nog steeds geen haast om banken te dwingen openheid van zaken te geven. De stress test, die voor dit jaar gepland was, is weer naar 2014 verplaatst. Ondertussen houdt de sector zich drijvend door impliciete garanties af te geven. Volgens Vox vertegenwoordigen die garanties een waarde van € 650 miljard. De ratio achter die opstelling is, dat het voor banken onder de huidige omstandigheden en met de huidige lage koersen nagenoeg ondoenbaar is om zich verantwoord te herkapitaliseren. Beleggers hebben sowieso niet veel trek in effecten van banken sinds onze minister Dijsselbloem ten tijde van de crisis rond Cyprus bewerkstelligde dat bij een nieuwe bankencrisis obligatiehouders ook voor de kosten opdraaien. Dus kiezen beleidsmakers voor een beleid van pappen en nathouden in afwachting van betere tijden.

Conditie
Die opstelling maakt de noodzaak om eindelijk orde op zaken te stellen er niet minder om. Een rapport van the Royal Bank of Scotland (RBS) stelt onomwonden vast, dat er in de afgelopen vijf jaar nagenoeg niets is gebeurd. De meest treurige vaststelling is wel, dat de grote Europese banken nog steeds too big to fail zijn. Dat is niet zomaar een vrijblijvende vaststelling. RBS wijst er in het rapport op, dat die grote Europese banken allesbehalve in een goede conditie verkeren. De bank schat dat deze grote banken nog steeds voor minimaal € 661 miljard aan assets moeten verkopen en voor ten minste € 47 miljard aan nieuw vermogen moeten aantrekken om de ergste nood te lenigen. Vooral Deutsche Bank, Credit Agricole en Barclays moeten hiermee haast maken. Die beginnen daar overigens nu eindelijk serieus werk van te maken. Deutsche Bank kondigde recentelijk aan tot 2016 ongeveer 20% van de huidige assets te gaan afstoten. Barclays is voornemens een bedrag van GBP 5,8 miljard aan nieuw vermogen aan te trekken en daarnaast de balans met een bedrag van tenminste GBP 65 miljard in te korten.

Maar daarmee zijn de problemen nog lang niet voorbij. Wat voor de grote jongens geldt, gaat temeer op voor de talloze kleintjes. Die moeten volgens het rapport af van € 2,6 biljoen aan assets. Een dergelijke inspanning kan niet van vandaag op morgen. Het rapport concludeert dan ook, dat voor langere tijd de kredietverlening aan het Europese midden- en kleinbedrijf in gevaar komt. Dat frustreert uiteraard een krachtig herstel van de Europese economie.
Als Vox gelijk heeft en de schattingen van RBS zijn slechts het topje van de ijsberg, dan wordt het hoog tijd dat beleidsmakers in Europa weer het heft in handen nemen. Er moet duidelijkheid komen over de vraag hoe slecht het bankwezen er nu werkelijk voor staat. Als dat niet gebeurt, dan loopt Europa grote kans op zogeheten zombiebanken. In Japan zijn dit type banken mede oorzaak geweest van de nu al decennia durende malaise. Waarvan acte.

Cor Wijtvliet