2011 is voorbij: een kort jaaroverzicht en elf grafieken

De elf grafieken laten zien dat de afgelopen elf jaar niet voor iedereen makkelijk waren en dat de grote crisis van 2008 diepe sporen heeft nagelaten in de samenleving. De beslissing van overheden en centrale bankiers om grote bedrijven en banken overeind te houden met acute bailouts en goedkope miljardenleningen zorgde ervoor dat het financiële systeem zoals we dat nu kennen nog functioneert en dat de wereld niet in een ongecontroleerde chaos is gestort. Daarmee is niet gezegd dat de problemen opgelost zijn, het tegenovergestelde is waar.

Crisis op arbeidsmarkt en woningmarkt

Voor iedereen die nog een baan heeft is deze crisis niet alleen maar slecht, maar wie tot de groeiende groep werklozen gaat behoren krijgt het de komende jaren nog erg moeilijk. Steeds meer kleine bedrijven raken in de problemen door teruglopende omzetten en door banken die terughoudender zijn geworden met het verstrekken van krediet. De huizenmarkt zit compleet op slot omdat vrijwel iedereen dalende prijzen verwacht of simpelweg de hypotheek niet rond kan krijgen met het huidige inkomen. De overheidssubsidie die de huizenprijzen nog wat extra heeft aangejaagd werkt nu tegen ons: huizen worden te duur voor starters en de mensen die in de jaren voorafgaand aan de grote crisis van 2008 een tophypotheek namen (op een gegeven moment was 60% van de nieuw gesloten hypotheken een tophypotheek, waarbij de leensom groter was dan de waarde van het huis) kijken tegen een negatief vermogen aan. De DNB pleit onder leiding van Klaas Knot voor het inperken van de HRA, maar onze premier Rutte wil daar nog helemaal niets van weten. Sterker nog, hij noemt de HRA ''een geweldig instrument dat bezitsvorming stimuleert''. Wij noemen het een geweldig instrument dat schuldenvorming stimuleert en waar vooral de banken en de vastgoedbranche jarenlang van heeft kunnen meeprofiteren.

Pensioenfondsen in problemen

Andere ontwikkelingen in ons land vinden we bij de pensioenfondsen, die langzaam aan beginnen te realiseren dat hun beleggingsstrategie niet bestand is tegen een fundamentele systeemcrisis waarin obligaties, aandelen, valuta en vastgoedprijzen allemaal tegelijkertijd kunnen dalen in waarde, waarin de rente extreem laag is en blijft en waarin de valuta zelf onder vuur is komen te liggen. Een pensioenfonds dat wél oplette en adequate maatregelen nam om zich in te dekken tegen de risico's van papieren bezittingen in een crisis, werd door de DNB tot de orde geroepen om zich weer aan te sluiten bij de kudde van andere pensioenfondsen. De vergrijzing is niet alleen een probleem, ook is er een reëel risico dat er helemaal niets meer overblijft voor het pensioen van de jongere generatie die nu braaf elke maand wat inlegt.

Schulden stapelen

De huidige schuldencrisis brengt ons tot een zorgelijke constatering: we verkeren in een systematische solvabiliteitscrisis waarin onze schulden op landelijk, regionaal, lokaal en privaat niveau boven de waarde van onze bezittingen uitstijgen. Tegenover onze bezittingen staan veel grotere schulden, die in tijden van economische teruggang pas aan het licht zijn gekomen. Het aflossen van deze schulden is geen optie, want daar hebben we het geld niet meer voor. We worden gegijzeld door een ongekende schuldenberg, die we nu alleen nog maar in stand kunnen houden door nóg meer leningen te verstrekken. Centrale banken pompen daarom nog meer liquiditeit in het banksysteem, studenten worden aangespoord om nog meer te lenen via een toekomstig leenstelsel en banken worden in de V.S. en in Groot Brittannie alweer onder druk gezet om hun kredietverstrekking aan het MKB te versoepelen. Woorden als aandringen en dwingen komen hier aan te pas, waardoor er geen twijfel hoeft te bestaan over de est van de huidige crisis. De maatrgelen die woren genomen om de liquiditeit in het geldsysteem in stand te houden zal niets doen aan het fundamentele solvabiliteitsprobleem anders dan het maskeren ervan.

Het maken van nog meer schulden is noodzakelijk, want dat is waar ons hele financiële systeem op is gebouwd. Al het geld dat mensen lenen bij banken draagt een zekere rentelast, maar die rente wordt niet gecreëerd bij het accepteren van de lening. Om de lening terug te betalen heeft een individu dus meer geld nodig. Omdat dit voor iedereen geldt kunnen we simpelweg stellen dat de hele economie steeds meer geld nodig heeft in dit geldsysteem om te kunnen functioneren. Ons geld is gebaseerd op schuldcreatie en kan daarom alleen in stand worden gehouden door een continue stroom van nieuwe kredieten om oude kredieten op te volgen. Stopt de kredietverlening en gaan mensen massaal aflossen (een begrijpelijke en logische reactie) omdat ze onzeker zijn over de toekomst, dan zal er langzaam maar zeker meer geld uit de economie verdwijnen. Het gevolg, een grote depressie zoals die van de jaren '30 in de V.S. waarin één derde van de geldhoeveelheid verdween en de openstaande schulden mensen in werkloosheid en faillisementen drukten. De deflatie waar centrale bankiers erg benauwd van worden.

Exponentiële groei

Om de economie gaande te houden binnen ons huidige geldsysteem is een alsmaar groeiende schuld nodig, een exponentieel groeiende schuld. Daarom is het ook niet vreemd dat Obama aan het eind van zijn eerste termijn van vier jaar het land ongeveer $4.000 miljard dieper in de schuld heeft gewerkt dan toen hij in 2009 aantrad. Ook in Nederland kennen we een exponentiële schuldengroei over de afgelopen dertig jaar, zie daarvoor de analyse die we onlangs publiceerden. De schuldengroei in de vorm van hypotheken kende in ons land ook een sterk stijgende trend, die in onderstaande grafiek goed zichtbaar wordt gemaakt. Wie de huidige crisis goed wil begrijpen moet weten hoe ons geldsysteem werkt. Daarom kunnen we iedereen aanraden om op inteet te zoeken naar de documentaires 'Money As Debt' en deze heldere analyse van exponentiele schuldengroei door Chris Martenson.

Exponentiële schuldengroei in Nederland

Grafieken op Zero Hedge

Dan weer terug naar de situatie in Amerika. Onlangs publiceerden we al een lijst van vijftig statistieken over de economische crisis in Amerika. Daarop zijn deze grafieken een mooie toevoeging, omdat ze ook de trends van de afgelopen elf jaar goed in beeld brengen. Alle grafieken wijzen erop dat er geen herstel is geweest in de economie en dat er geen structurele hervormingen hebben plaatsgevonden die ons uitzicht geven op een verbetering van de situatie.

Stijgende olieprijs verhoogt kosten levensonderhoud

Amerikanen voelen zich blijkbaar onzeker, wapenverkoop in de lift

Goud werd meer vertrouwd dan de beursgenoteerde bedrijven

Werkloosheidsaanvragen stijgen

Werkende populaite als percentage krimpt

Steeds meer consumentenkrediet

Staatsschuld V.S. explodeert van 56% naar 100% GDP

Het GDP zelf zakt weg

Cumulatieve aanpassingen aan GDP data maakt situatie niet beter

Groeiende populatie van Amerikanen aan de voedselbonnen

Het modale inkomen zakt behoorlijk weg na het uitbreken van de vastgoedcrisis