‘Groot-Brittannië staat er slechter voor dan de eurozone’

Simon Nixon schrijft in de Wall Street Joual dat verschillende landen in de eurozone de titel van 'de zieke man van Europa' mogen dragen. Griekenland verkeert in een staat van depressie en wordt met Europese noodleningen financieel op de been gehouden. Spanje vroeg onlangs noodhulp aan voor haar bankensector en kampt met een gigantische probleem op de vastgoedmarkt en de arbeidsmarkt. Ook Portgaul en Italie kampen met een zwakke economische groei en zien de werkloosheid steeds sneller oplopen, vooral onder jongeren.

Gaat het dan beter in het Verenigd Koninkrijk? Volgens de Wall Street Joual niet. Sinds het aantreden van de huidige regering in mei 2010 is de economie met slechts 0,9% gegroeid, een percentage dat schraal afsteekt tegen de oorspronkelijke groeiverwachting van 5,7%. De economische groei was gedurende deze periode zelfs kleiner dan het gemiddelde van de hele eurozone. Dit jaar komt de groei van de Britse economie naar schatting uit op -0,1%, een krimp dus.

George Osboe, de Britse minister van Financiën, moest toegeven dat de regering dit jaar vrijwel geen vooruitgang geboekt heeft in het terugdringen van het grootste begrotingstekort van heel Europa, dat naar schatting een omvang heeft van 7,7% van het Britse BBP. De komende vier jaar moet de Britse minister van Financiën naar schatting 200 miljard lenen, waarvan bijna 150 miljard via de uitgifte van nieuwe staatsobligaties opgehaald moet worden op de financiele markten. Nog niet zo lang geleden werd dat nog als een onmogelijke taak gezien, zo schrijft de Wall Street Joual.

Naast de economische problemen kampt het Verenigd Koninkrijk nu ook met politieke risico's. In de eurozone is er een onafhankelijke centrale bank die overheden niet rechtstreeks mag helpen met de financiering van tekorten. Die heeft ervoor gezorgd dat de overheden van deze landen eindelijk een begin maken aan het terugdringen van hun begrotingstekorten en het hervormen van economsiche zwakheden.

Hervormen en bezuinigen in eurozone

Deze schoktherapie brengt grote sociale kosten met zich mee, maar weet volgens Simon Nixon van de Wall Street Joual zeker ook zijn vruchten af te werpen. Griekenland en Italie hebben binnenkort weer een overschot, indien de rentelasten op de staatsschuld niet worden meegerekend. Dat lijkt niet veel, maar een land als de VS zou na aftrek van de rentelastenm op de staatsschuld nog steeds een paar honderd miljard per jaar tekort komen. Landen in de periferie van de eurozone, zoals Spanje en Griekenland, hebben het grootste gedeelte van hun tekort op de betalingsbalans weggepoetst. Ook hebben perifere eurolanden door hervormingen en bezuinigingen hun concurrentievermogen weten te versterken, bijvoorbeeld door lagere lonen. Een voorbeeld uit de praktijk is autofabrikant Ford, die een fabriek in Belgie sluit om er vervolgens één te openen in Spanje.

Volgens Simon Nixon is het verschil met het Verenigd Koninkrijk in dit opzicht groot. Daar blijft de overheid op een te grote voet leven en wordt er weinig meer gedaan dan het verhogen van bepaalde belastingen en het links laten liggen van eerder geplande infrastructurele projecten. De aankopen van staatsobligaties door de Bank of England (inmiddels ongeveer 375 miljard) bracht George Osboe tot het besluit om de doelstelling van een verlaging van de staatsschuld te laten varen. Eerder deed Osboe nog de belofte dat de staatsschuld als percentage van het BBP in 2015 omlaag moest. Door een steuntje in de rug van de centrale bank wordt die noodzaak kennelijk niet meer gevoeld door de minster van Financiën.

Osboe zegt nu de doelstelling te hanteren om binnen vijf jaar terug te keren naar een begrotingsevenwicht, maar elke keer als er slechte cijfers komen over de economie kan hij dat traject van vijf jaar uitstellen door te zeggen dat het nu niet het goede moment is om te bezuinigen. Op die manier zal het structurele begrotingstekort niet snel worden weggepoetst, zo schrijft Simon Nixon op de website van de Wall Street Joual.

Weinig hervormingen in het Verenigd Koninkrijk

Volgens Nicon blijft George Osboe vasthouden aan het idee dat de huidige economische crisis cyclisch van aard is en dat de zwakke groei in de eurozone het herstel van de Britse economie vertraagd heeft, terwijl de problemen vragen om een structurele oplossing. De minister van Financieën zou blijven vasthouden aan het idee dat de economie vertraagd wordt door de omvang van de schuldenberg – zowel in de publieke als private sector – en dat dit probleem aangepakt kan worden door de rentelast om deze schuldenberg terug te dringen via quantitative easing en door het nieuwe Funding for Lending programma van de Bank of England.

De praktijk heeft echter uitgewezen dat het Verenigd Koninkrijk minder progressie maakt in het hervormen van haar economie dan de periferie van de eurozone. Het handelsbalanstekort werd in oktober zelfs iets groter dan een maand eerder. Ondertussen blijven consumentenbestedingen zwak en neemt de bedrijfsactiviteit steeds verder af. Inmiddels zou zelfs 10% van de Britse bedrijven niet in staat zijn de som van de lening terug te betalen. Veel van deze bedrijven worden in leven gehouden door een bankenstelsel dat weigert verliezen te nemen op slechte leningen en dat onder politieke druk staat om leningen te blijven verstrekken aan bedrijven.

De officiële werkloosheid in het Verenigd Koninkrijk is weliswaar gedaald, maar tegelijkertijd wijzen de vooruitzichten erop dat de industriele activiteit zal afnemen.

Centrale bank geen oplossing

Simon Nixon komt tot de conclusie dat het hebben van een eigen centrale bank geen oplossing biedt voor de economische problemen die we nu onder ogen zien. Politieke belangen blijken van grote invloed te zijn op de manier waarop de crisis aangepakt wordt en een eigen centrale bank die geld kan bijdrukken om tekorten te financieren blijkt juist eerder een obstakel te zijn voor het doorvoeren van noodzakelijke economische en budgettaire hervormingen in een land. Het Verenigd Koninkrijk heeft veel ellende in de eurozone langs zich heen zien gaan, maar komt nu – vijf jaar na het uitbreken van de crisis – voor een aantal moeilijke keuzes te staan die de politieke elite eerder niet onder ogen wou zien. 

Terwijl de Britse economie volgens Nixon wanhopig zoekende is naar een oplossing voor het schuldenprobleem in zowel de publieke als private sfeer biedt Osboe alleen maar incrementele oplossingen. Nixon is van mening dat de eurozone door de hervormingen en bezuinigingen zich beter kan herstellen van deze crisis dan het Verenigd Koninkrijk met een groter concurrerend vermogen en een hogere productiviteit. Het Verenigd Koninkrijk zal langer geplaagd worden door consumenten die de hand op de knip houden, bedrijven die minder investeren en een politiek die verdoofd is door de hulp van de centrale bank als lender of last resort voor staatsobligaties.

Het 'gebruik' van de eigen centrale bank kan hervormingen en bezuinigingen in de weg staan