EU wil ‘Russische propaganda’ bestrijden?

Het Europees Parlement heeft een nieuwe resolutie aangenomen om ‘Russische propaganda’ effectiever te kunnen bestrijden. Volgens het ontwerp van de resolutie, geschreven door de Poolse Europarlementariër Anna Fotyga, probeert de Russische overheid via denktanks, social media en meertalige nieuwszenders en nieuwssites als Russia Today en Sputnik de publieke opinie in Europa te manipuleren en verdeeldheid te zaaien in Europa. Uit de tekst van de ontwerpresolutie:

“Vijandige propaganda tegen de EU en haar lidstaten heeft als doel de waarheid te manipuleren, twijfel te zaaien, verdeeldheid te scheppen tussen de EU en haar Noord-Amerikaanse partners, het besluitvormingsproces te verlammen, Europese instanties in diskrediet te brengen en angst en onzekerheid te veroorzaken bij de Europese bevolking.”

Verschillende leden van het Europees Parlement waarschuwen dat het Kremlin haar ‘propaganda’ sinds de aansluiting van de Krim bij Rusland versterkt heeft. Door de acceptatie van deze ontwerpresolutie erkent de meerderheid van het Europees Parlement ook de volgende passage uit de tekst:

De regering van Rusland gebruikt een breed scala aan instrumenten, zoals denktanks en speciale stichtingen, speciale autoriteiten, meertalige televisiestations, psuedo persagentschappen, multimedia diensten, verschillende sociale en religieuze groepen, sociale media en internettrollen om onze democratische waardes te testen, Europa te verdelen, draagvlak te krijgen en de perceptie te creëren van gefaalde Oost-Europese staten.

Rusland investeert relevante financiële middelen in haar desinformatie en propaganda, direct ofwel indirect via bedrijven en organisaties die onder controle staan van het Kremlin. Aan de ene kant financiert het Kremlin politieke partijen en andere organisaties binnen de EU met als doel de politieke cohesie te ondermijnen, terwijl het Kremlin aan de andere kant met haar propaganda direct bepaalde journalisten, politici en individuen in de EU probeert te bereiken.

EU vergelijkt ‘propaganda’ Rusland met ISIS

De ontwerpresolutie suggereert dat er een informatieoorlog en een desinformatiecampagne gaande is die niet alleen door Rusland, maar ook door terreurgroepen als ISIS en Al-Qaeda gevoerd wordt. In het persbericht van het Europees Parlement wordt de ‘propaganda’ uit Rusland zelfs in één zin genoemd met die van Islamitische terreurgroepen.

Om deze zogenaamde bedreiging aan te pakken wil de EU meer middelen inzetten om de geldstromen van alle anti-Europese propaganda in kaart te brengen. Ook moet er meer geïnvesteerd worden in het ‘beter informeren’ van de Europese bevolking, door middel van online media, lokale media en onderzoeksjournalistiek.

Als aanvulling daarop wil de EU de gevarieerdheid, objectiviteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de media verbeteren. Het artikel pleit er ook voor dat er binnen en buiten de EU meer aandacht geschonken worden aan ‘kwaliteitsjournalistiek’ en aan journalistieke bijdragen die de Europese waardes van persvrijheid promoten.

De ontwerpresolutie werd woensdag met 308 stemmen aangenomen in het Europees Parlement. Er waren 179 stemmen tegen, terwijl maar liefst 208 parlementsleden helemaal geen stem uitbrachten.

Poetin: “Probeer ons niet de les te lezen”

Volgens Russische president Poetin is de acceptatie van deze resolutie een teken van ‘politieke degradatie’ ten aanzien van het ideaal van democratie. Hij betreurt de acceptatie van het voorstel in het Europees Parlement en hoopt dat het geen beperkingen zal opleggen aan journalisten van Russia Today en Sputnik. Hij gaf de volgende verklaring:

“We worden door iedereen de les gelezen over democratie. En wat we horen van deze lessen is dat de meest agressieve manier om met tegenstanders om te gaan is om ze iets te verbieden. Dit is niet in overeenstemming met de principes en normen van een democratie. De beste aanpak is een open discussie, waarin treffende en overtuigende argumenten gebruikt worden om je standpunt te verdedigen in het debat.

Als het waar is wat je zegt en dat deze beslissing genomen is, dan betekent dit dat we getuige zijn van een verval van het idee van democratie in de Westerse samenleving, in de politieke zin van het woord. In dit geval op het niveau van het Europese Parlement. Echter blijf ik heel erg hopen dat gezond verstand uiteindelijk de boventoon zal voeren en dat we geen restricties krijgen.

Ook wil ik onze media en onze journalisten feliciteren die de vertegenwoordigers in Europa hebben aangezet tot deze beslissing, omdat daaruit blijkt dat ze hun werk erg actief, productief en met talent uitvoeren.”

Maria Zakharova, woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, heeft in een verklaring gezegd dat Rusland gepaste maatregelen zal nemen als deze stemming van het Europees Parlement daadwerkelijk beperkingen oplegt aan de Russische media en haar journalisten.

“We hopen dat het niet zover zal komen, omdat de aanname van een dergelijke resolutie enorme ophef zal veroorzaken, voornamelijk in de EU zelf. Als de maatregelen uit dit document wordt toegepast en geïmplementeerd om de activiteiten van de Russische media in het grondgebied van de EU lidstaten te beperken, dan zullen we natuurlijk tegenmaatregelen nemen.”

Lees ook: 

Update [19:30]: In tegenstelling tot wat eerder genoemd werd gaat het niet om een nieuw wetsvoorstel, maar om een ontwerpresolutie. Het Europees Parlement heeft niet de macht om wetten hierover te accepteren. Desalniettemin blijft het een zorgelijke ontwikkeling dat men in Europa Russische media niet op dezelfde manier wil behandelen als de Westerse media.

Frank Knopers

Frank Knopers studeerde bedrijfswetenschappen aan de Universiteit Twente in Enschede en behaalde een Master in Financial Management met een onderzoek naar de effectiviteit van waardebeleggen (value investing) in Nederland. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is Frank zich gaan verdiepen in de werking van het geldsysteem.