Waarom zilver niet terug komt als geld

Een van de redenen die vaak genoemd wordt in om zilver te beleggen is dat het metaal in de toekomst mogelijk weer de status krijgt van monetair metaal. Dat men weer terug zal grijpen naar de zilveren munten als alternatief betaalmiddel voor het ‘waardeloze’ fiat geld, omdat zilver haar waarde door de jaren heen wist te behouden. Toch is het zeer onwaarschijnlijk dat overheden en centrale banken weer zilver gaan gebruiken voor muntgeld. Daarvoor hoeven we alleen maar aandachtig de Amerikaanse ‘Coinage Act’ van 1965 te lezen, een wet die door toenmalig president Lyndon B. Johnson ondertekend werd…

Zilver als geld

Eeuwenlang werd zilver gebruikt als muntgeld, omdat het metaal een aantal gunstige eigenschappen heeft. Zo was de totale voorraad zilver altijd relatief groot ten opzichte van de jaarlijkse mijnbouwproductie, wat een zekere stabiliteit gaf aan de waarde van het metaal. Ook is zilver goed bestand tegen corrosie en heeft het anti-bacteriële eigenschappen, waardoor het  bij uitstek geschikt is voor muntgeld.

Twee generaties geleden werd zilver wereldwijd nog volop gebruikt voor het slaan van muntgeld, maar vandaag de dag is het zilver volledig uit circulatie verdwenen. De zilveren munten zijn er nog wel, maar worden door hun intrinsieke waarde opgepot en voor de zilverprijs verhandeld. In het betalingsverkeer heeft het zilveren muntgeld plaats gemaakt voor muntgeld van basismetalen als zink en nikkel. Ook worden steeds meer kleine bedragen tegenwoordig giraal afgehandeld met een bankpas.

In 1967 stopte de productie van de Nederlandse guldens en rijksdaalders met een zilvergehalte van 72%. In 1970 en in 1973 werden er nog wel zilveren tientjes geslagen, maar sindsdien is het zilvergeld langzaam uit circulatie verdwenen. Door de hogere intrinsieke waarde verdwenen de zilveren munten uit circulatie, met als resultaat dat men anno 2014 nog steeds zakken met Nederlands muntgeld kan kopen tegen de actuele zilverkoers.

Coinage Act

Een paar jaar voordat Nederland definitief afscheid nam van het zilveren muntgeld werd in de Verenigde Staten de Coinage Act ondertekend. Op 23 juli 1965 hield president Johnson een toespraak voor het Amerikaanse Congres. In die toespraak gaf de president aan waarom het besluit genomen werd om niet langer zilveren munten te produceren. De volgende passage uit de toespraak lichten we er graag even uit:

“Al deze veranderingen [lager zilvergehalte voor het Amerikaanse muntgeld] zijn noodzakelijk om één heel simpele reden: zilver is een schaars metaal. Het aantal toepassingen voor zilver blijft toenemen met de groei van de populatie en de economie. Het is een hard feit dat de vraag naar zilver nu twee keer zo groot is als de jaarlijkse zilverproductie. Dus, met een wereldwijd tekort aan zilver in het vooruitzicht, en met een groeiende behoefte aan muntgeld, is de enige verstandige keus om onze afhankelijkheid van zilver voor de productie van munten te verkleinenAls we dat niet hadden gedaan, dan zouden we in de nabije toekomst geconfronteerd worden met een chronisch tekort aan muntgeld.”

De kern van deze passage heb ik dikgedrukt gemaakt. Al in de jaren zestig begon de industriële vraag naar zilver te stijgen, waardoor het minder aantrekkelijk werd om zilver te gebruiken voor muntgeld. Met een dreigend tekort aan zilver zou niet alleen de kostprijs van het muntgeld stijgen, maar ook de kostprijs van alle consumentengoederen en andere producten waar zilver voor gebruikt wordt. Vanuit die gedachte werd besloten de productie van zilveren muntgeld te beëindigen.

Zilver: van monetair naar industrieel metaal

Het feit dat zilver zoveel industriële toepassingen kent is dus problematisch wanneer men ook het muntgeld van zilver wil maken. Anders gezegd: hoe meer zilver er gebruikt wordt in de industrie, hoe onwaarschijnlijker de terugkeer van zilver als muntgeld zal zijn. Want waarom zou men het zilver willen gijzelen in muntstukken, als het metaal zo extreem nuttig is voor waterfilters, computers, laptops, televisies, telefoons, koelkasten, zonnepanelen, accu’s, antibacteriële coatings enzovoort…?

Willen we graag zilveren munten gebruiken, dan moeten we accepteren dan al die producten waar zilver voor gebruikt wordt in prijs stijgen. En waarom zou iemand dat willen, nu blijkt dat fiatgeld (chartaal en giraal) even goed geaccepteerd wordt door de maatschappij. Zoals ik al vaker gezegd heb is geld bovenal een boekhoudkundig systeem. Zo lang de integriteit van dat systeem goed bewaakt wordt kunnen ook banktegoeden en ‘waardeloze’ bankbiljetten en munten als geld circuleren.

Laten we vervolgens eens kijken naar de hoeveelheid zilver die gebruikt wordt voor industriële toepassingen…

Annual-Total-Demand-Silver

Industriële vraag naar zilver vanaf 1977 tot 2009 (Bron: CPM Group)

Zoals je ziet is het gebruik van zilver voor industriële toepassingen vanaf 1980 tot en met 2000 verdubbeld, waarmee de terugkeer naar zilver als muntgeld nog onwaarschijnlijker geworden is. De laatste jaren wordt er weer iets minder zilver gebruikt voor de industrie, maar het is nog altijd een substantieel gedeelte van de jaarlijkse zilverproductie. Vorig jaar was de industriële vraag naar zilver 586,6 miljoen troy ounce, omgerekend 60% van de wereldwijde zilverproductie. Al die industriële vraag zorgt ervoor dat er minder zilver beschikbaar is om munten van te slaan.

Is de monetaire rol van zilver uitgespeeld?

Zilver heeft eeuwen lang de rol van geld vervuld. Waarom zou dat in de toekomst dan niet meer het geval zijn?

Daarvoor wijs ik naar twee veranderingen die de afgelopen decennia hebben plaatsgevonden. Als eerste is het geld zelf onderhevig aan verandering, zoals ik eerder al schreef in mijn column Goud is geen geld en zoals gastcolumnist 24 karaat schreef in zijn ingezonden stuk met de titel Vrijgoud: De ontkoppeling van goud en geld. Wereldwijd is er weinig draagvlak voor een nieuwe koppeling tussen goud en geld, wat ook blijkt uit het feit dat een groot aantal landen haar goudvoorraad waardeert naar de vrije marktprijs van goud. Daarnaast hebben centrale banken en overheden door de jaren heen niet alleen iedere koppeling tussen zilver en geld verbroken, ook hebben ze hun strategische zilvervoorraden van de hand gedaan.

Een kleine minderheid van de bevolking voelt de behoefte terug te keren naar zilveren muntgeld. Een euro op de bankrekening of een bankbiljet werkt immers net zo goed als middel om transacties mogelijk te maken. Dat komt omdat fiat geld haar waarde ontleent aan het feit dat iedereen het accepteert in ruil voor goederen en diensten en door het feit dat belastingen in fiat geld betaald moeten worden.

De tweede verandering van de afgelopen decennia is dat zilver nu voornamelijk gebruikt wordt als industrieel metaal. Dat was ruim honderd jaar geleden nog niet het geval. Voor de technologische revolutie leek zilver meer op goud, in de zin dat het weinig praktische toepassingen had en daarom maar gebruikt werd voor geld. Met alle industriele toepassingen die we de afgelopen decennia ontdekt hebben voor zilver is het gebruik van dit edelmetaal voor geld steeds moeilijker te rechtvaardigen, zoals Johnson ook al aangaf in de hierboven genoemde toespraak uit 1965.

Conclusie

Zilver blijft een bijzonder nuttig en daarom waardevol edelmetaal, maar de dagen dat zilver gebruikt werd als geld ligt definitief achter ons. Beleggers kopen nog steeds veel zilveren munten, omdat die intrinsieke waarde hebben. Fiat geld heeft geen intrinsieke waarde, maar blijkt uitstekend te functioneren voor het dagelijkse betalingsverkeer. De zilverkoers zal op de langere termijn voornamelijk bepaald worden door de industriële vraag en de productie van zilvermijnen.

Volg Marketupdate nu ook via Telegram

Waardeert u de artikelen en analyses op onze site, steun ons dan met een eenmalige of periodieke donatie. Met uw donatie kunnen we mooie artikelen blijven schrijven en worden we minder afhankelijk van inkomsten uit advertenties. Klik hier om te doneren!